NİZAMÎ GENCEVÎ’NİN, MAHZENÜ’L-ESRÂR’I

Abstract

Nizami’nin beş mesnevisinin ilki olan Mahzenü’l-Esrâr, Senâî-yi Gaznevî’nin Hadîka’sının üslubunda daha yenilikçi bir biçimde, daha güçlü ve şiirsel bir dille kaleme alınmış; ince düşünceler, örnekler, metaforlar ve ustalıklı tasvirlerle zenginleştirilmiş mistik-felsefi bir eserdir. Penc Genc’in ilk mesnevisi olan Mahzenü’l-Esrâr, Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı II. Kılıç Arslan’a bağlı olarak Erzincan’ı yöneten Fahreddin Behram Şah adına 570-572/1174-1176 yıllarında kaleme alınmıştır. Şair, Mahzenü’l-Esrâr’ı yazdığı sırada kırk yaşını geçmiş bulunuyordu.

Eser, Farsça kaleme alınmış mesnevilerin temel metinlerinden ve en önemlilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Vaazlar, hikmetli sözler ve öğütlerin yanı sıra didaktik ve nasihat içerikli bölümlerden oluşan Mahzenü’l-Esrâr, bütünüyle tasavvuf düşüncesi üzerine kurulmuş bir eserdir. Bu yönüyle Nizami’nin diğer eserlerinden belirgin biçimde ayrılmaktadır.